معلمي، تركيبي است از مهارت و هنرمندي؛ مهارتي كه به تحصيل، تجربه و آموخته ها و مطالعات معلم برمي گردد و هنرمندي همان شيوه اي است كه معلم مي كوشد با دانش آموزان ارتباط برقرار كند و آموزش دهد.
صاحب نظران تعليم و تربيت، تدريس را انتقال مهارتها، دانشها و ارزشها تعريف مي كنند. بر اين اساس، روش معلم از اهميت زيادي برخوردار است، تا جايي كه امروزه عقيده بر اين است كه از يادگيري مهمتر، شيوه يادگيري و روش حل مسأله است.
حال با توجه به اين نكات مي توان در زمينه تدريس و يا همزمان با آموزش، از روشهايي استفاده كرد كه بيشترين تأثير را در فراگيري دانش آموزان داشته باشد و شايد بر همين مبنا باشد كه متخصصان تدريس را شامل برقراري ارتباط، رهبري، انگيزش و كنترل بيان مي كنند. از اين رو، آنان خنده و طنز را به عنوان يكي از مهمترين روشهاي برقراري ارتباط، آموزش و انگيزش برمي شمارند؛ البته طنز و خنده اي كه بار معنايي داشته باشد، كنترل كلاس را از دست معلم خارج نكند، متناسب با جنسيت، موضوع و مرحله رشد آنها باشد و به قوميت، زبان يا لهجه خاصي نيز اساعه ادب نكند. با اين شرايط، عقيده دارند طنز مي تواند مانند يك آهن ربا افراد را وارد مدار ارتباط كند. به عبارت ديگر، معلم براي شروع تدريس خود و به منظور تفهيم بيشتر، بهتر و ماندگارتر موضوع، بايد از «رفتارهاي ورودي عاطفي» بهره ببرد؛ يعني رفتارهايي كه زمينه برقراري ارتباط دوستانه بين معلم و دانش آموزان را فراهم كند. مسلماً خنده و طنز حساب شده، منطقي و عالمانه در اين خصوص بسيار مي تواند سودمند باشد، تا جايي كه امروزه متخصصان علوم تربيتي تأكيد مي كنند معلمي كه نتواند بخندد و بخنداند، بهتر است به كلاس درس نرود.
بدين ترتيب، معلم با طرح چند مطلب جدي كه به طنز ختم مي شود، قادر خواهد بود توجه دانش آموزان را به خود جلب كند و از شوخي به عنوان يك روش مناسب براي برانگيختن انگيزه دانش آموزان بهره ببرد.
بررسي ها نشان مي دهد هر خنده مشترك، روحيه گروه را مستحكم مي كند و مي تواند به ايجاد يك رابطه مثبت و به ياد ماندني كمك كند. نكته مهمتر اينكه طنز نقش مهمي در كاهش فشار عصبي در كلاس درس دارد. لذا با توجه به اين نكات مشخص مي شود كه هنر معلم در اين زمينه به كارگيري خلاقيت و كشف زمينه هاي بديعي است كه بتواند به بيانات و تصويرسازي خود بيشترين معنا را به ذهن دانش آموزان منتقل كند و طبعاً در اين زمينه مثالها و حكايتهاي تاريخي، ماجراهاي شخصي، تجربيات و خاطرات ديگران و داستانهاي ابتكاري او نقش تعيين كننده اي دارد.
اما در اين ميان، به چند موضوع اصلي بايد توجه داشت: اول اينكه، طنز يا شوخي بايد كوتاه باشد، هر چند شوخي كارآيي را بيشتر مي كند و موجب خوش بيني و ارتباط مي شود. بايد به جا و مناسب از شوخي استفاده نمود و بلافاصله به سراغ معناي تلويحي آن رفت و اجازه نداد تا از فضاي ايجاد شده سوء استفاده شود. در نهايت اينكه مضحك بودن يا طنز آميز مطرح كردن مطالب متفاوت است. برخي تصور مي كنند كه با استفاده از طنز، اعتبار خود را از دست مي دهند، اما تحقيقات نشان داده است كه شوخي و طنز را معلماني به عنوان يك روش مورد استفاده قرار مي دهند كه از آگاهي، تسلط و اعتماد به نفس بالايي برخوردارند.

منابع:كتاب كليات روشها وفنون تدريس تربيت معلم

روزنامه قدس