منظور از معلم پژوهشگر كسي است كه به امر آموزش و يادگيري مشغول است و مي‌خواهد در فرايند آموزش و يادگيري شخصا" و همراه ديگر همكاران و دانش‌آموزان به پژوهش بپردازد تا آموزش را اثربخش سازد.منظور از اثربخشي،رسيدن به هدفهايي است كه براي بالنده ساختن دانش‌آموزان و رشد همه جانبه‌ي آنان در نظر گرفته شده است.

حل مسائل مبتلا به كلاس درس و بهسازي آموزش و يادگيري،هدف معلمان پژوهشگر است.معلم پژوهشگر تلاش مي‌كند از طريق پژوهش در كلاس درس و يا بهره جستن از انواع روشهاي آموزش و مناسب با يك‌يك دانش‌آموزان شرايطي فراهم سازد تا دانش‌آموزان به شكوفايي حداكثر استعدادهاي خود نائل آيند.

معلم پژوهشگر تلاش مي‌كند روابط موجود در كلاس درس را داراي معني و ارزش بكند.بدين منظور تلاش مي‌كند با بهره بردن از انواع روش‌ها،بحث و مذاكره ميان خود و دانش‌آموزان و دانش‌آموز با دانش‌آموز را فراهم سازد تا هر دو به سخنان همديگر معني دهند و واكنش‌هاي ويژه و در اغلب موارد غير قابل پيش‌بيني نشان دهند.بنابراين،معلم پژوهشگر از پيش ايجاد رفتاري خاص در دانش‌آموزان را در نظر ندارد،بلكه تلاش مي‌كند به مدد جستجوي راههاي گوناگون و ترجيحا" نو،در فرايند آموزش و يادگيري تحول ايجادنمايد و بهسازي و حل مسائل موجود در كلاس درس را محقق سازد.

معلم پژوهشگر مي‌كوشد بر اساس كنجكاوي و ذهنيت خود،دباره آموزش و يادگيري در كلاس‌هاي درس،پرسش‌هاي پژوهشي مطرح كند.اين پرسش‌ها برخاسته از نيازهاي كلاس درس و نيازهاي دانش‌آموزان و نشأت گرفته از هدف بهسازي و حل مسائل مبتلا به آموزش و يادگيري در كلاس‌هاي درس است.

منظور از معلمان پژوهشگر افرادي نيستند كه خارج از كلاس درس و به منزله پژوهشگران حرفه‌اي به پژوهش مي‌پردازند،بلكهمنظور معلماني هستند كه شخصا" درگيركلاس‌هاي درس و آموزش‌اند و با تفكر انتقادي و چون و چرا كردن در مسائل آموزشي هدفشان اصلاح جريان آموزش و يادگيري توسط خود و ديگر همكارانشان در محيط‌هاي آموزشي است.هدف اصلي معلمان پژوهشگر،نه صرفا" توليد دانش‌ نظري،بلكه بهبود وضعيتهاي نا‌مطلوب موجود و سپس دانش عملي است كه بلادرنگ بتوانند در امور آموزشي اصلاح و تغيير و تحول منسب با نيازهاي دانش‌آموزان و محيط‌هاي آموزشي ايجاد كنند. ازاين‌رو،دانش‌هاي نظري بدون توجه به كاربرد و تأثير عمي آنها در امور روزمره‌ي آموزش و پرورش هدف معلمان پژوهنده نيست.

تأكيد بر عمل و بهسازي و اثربخشي و تغيير و تحول بيش از تفسير براي معلمان پژوهنده اهميت دارد.اگر معلم پژوهنده رخدادي را تفسير مي‌كند،هدفش رسيدن به عمل كارساز و بهبودبخش است،نه صرفا" بحث و تحليل و ارتقاي دانش نظري و ذهني.

تا زماني كه آموزش هست،پژوهش نيز بايد باشد.شعار پژوهش همراه آموزش مي‌تواند شعار همه معلمان باشد.در اين رويكردعلم براي علم،جاي خود را به علم براي عمل مي‌دهد.

به عمل كار برآيد به سخن‌داني نيست     دو صد گفته چون نيم كردار نيست.

از اينرو،هدف معلم پژوهنده توليد دانشي است كه بلافاصله در آموزش و يادگيري،وي را به كار آيد.بي‌گامن چنين دانشي به دليل وسيع بودن اهداف معلم گسترده خواهد بود.گرچه ماهيت آنها ريز و محدود به كلاس درس و مدرسۀ خود معلمان خواهد بود،اما از نظر اهميت دست كمي از نظريه‌‌ها و يافته‌هاي كلي و جهاني نخواهد داشت.چرا كه در محيط كلاس و مدرسه ازموده شده و به كار آمده است. پس روا و معتبر است.

منبع:راهنماي معلمان پژوهنده-دكتر اقبال قاسمي پويا